“Yûnus Emre Külliyâtı”, edebiyat ve tasavvuf tarihçisi Dr. Mustafa Tatcı’nın, Türkiye ve dünya kütüphanelerinden
tespit ettiği 50’den fazla “Yûnus Emre Dîvânı” nüshasını karşılaştırmasıyla ortaya çıkmıştır. Yepyeni bilgilerle
güncellenmiş bu yeni baskı yaklaşık 3000 sayfalık iki cilt ve birbirini tamamlayan beş kitaptan oluşmaktadır.
Yûnus Emre Külliyâtı’nın birinci cildindeki iki kitaptan ilkinde Yûnus Emre’nin hayatı, şahsiyeti, dili, san‘atı incelenmiş
ve şiirlerinde zikrettiği kavramların sistematik tahlilleri yapılmıştır. Bu bölümdeki “sistematik tahlil”, Yûnus Emre’nin
edebiyat tarihimizdeki yerini daha iyi belirlemek için kaleme alınmıştır. Yûnus Emre şiirlerindeki “dinî ve tasavvufî”
500’den fazla kavram da bu tahlile dahil edilmiştir.
Birinci cildin ikinci kitabında ise Yûnus Emre şiirlerine yapılan klasik şerhler bir araya getirilmiştir. Şerhlerin çoğunluğu
Yûnus’un şathiyeleriyle ilgili olduğu için bu kitabın başına “şath” ve “remzî dil” hakkında uzunca bir inceleme
konulmuştur. Elimizdeki belgelerden anlaşıldığı üzere Yûnus yaşadığı çağdan itibâren okunmuş ve yorumlanmıştır.
Bazı mutasavvıfların dîvânlarında ve menâkıbnâmelerde onun hayatına ve şiirlerine yapılan atıflar, Yûnus'un sûfî
çevrelerde çok iyi tanındığını göstermektedir. Diğer taraftan Yûnus'un bazı şiirlerine, özellikle bu eserde söz konusu
edilen meşhur “Çıktım erik dalına” şathiyyesine yapılan şerhlerin çokluğu, onun yaygın şöhretinin en önemli
tanıklarıdır. Ayrıca bu bölümde Yûnus'un ve Yûnus’tan ayrı görülmeyen Bursalı Âşık Yûnus’un şiirlerine yazılan şerhler
bir bütün olarak ortaya konmaktadır. Her iki kitaba ait kelime ve kavramlar dizini de araştırmacıların işini
kolaylaştırmak amacıyla bu bölümün sonunda yer almaktadır.
“Yûnus Emre Külliyâtı”, “Her dem yeniden doğarız bizden kim usanası” diyen Yûnus’un bütün çağlara hitap eden
ölümsüz bir mutasavvıf, her dem taze bir şair oluşunu da işaret etmektedir. Yûnus, bütün zamanların insanına aynı
şekilde, aynı derinlikte hitap etmekte, her gönül derdine merhem, her yol arayana yoldaş, her âşıka hâldaş
olabilmektedir. Bu zaman ve mekân aşan özellik, onun “dilinin Hak” olmasından “dilini Hakk’ın rengine
boyaması”ndandır. Yûnus, insanı sevgiye ve bilgiye davet etmekte, insanın ancak sevgi ve bilgiyle Hakk’a ve hakikate
ulaşacağını söylemektedir. Nitekim “Divân-ı İlâhiyât” ve “Risâletü’n-Nushiyye” adlı eserleri, manevî hastalıklara karşı
yazılmış bir reçete ve nefsinin hakikatine doğru yola çıkmak isteyenlere bir rehberdir. Yûnus, vardığı illere “Baba
Tapduk’un mânâsı” dediği “Muhammedî hakikatin sırrını” götürmüş ve ulaştığı gönüllere diriltici bir nefes, bir “âb-ı
hayât” olmuştur. Bize düşen görev onun ilâhîlerini ilmî ve edebî neşirlerle, tercümeler, besteler, dizi filmler,
konferanslar ve diğer iletişim vasıtalarıyla dünya insanlığıyla tanıştırmak ve hikmetlerini gönüllere ulaştırmaktır.
Dünyaya dava için değil, mânâ için, kavga için değil, sevgi için gelen Yûnus, ölü cânlarımıza üflediği nefesle “gönüller
yapmağa” devam etmektedir. Manevî dünyamızın aydınlanması için her zaman Yûnus'a, Yûnuslar'a ihtiyacımız vardır.
H Yayınları, hayatını Yûnus Emre araştırmalarına vakfeden Mustafa Tatcı’nın “Yûnus Emre Külliyâtı’nı neşretmekten
sevinçlidir.
*
Yûnus Emre Külliyâtı’nın ikinci cildinde üç ana kitap bulunmaktadır. İlk kitapta “Dîvân-ı İlâhiyât-ı Yûnus Emre”, ikinci
kitapta “Risâletü’n-Nushiyye”, üçüncüsünde ise “Diğer Yûnuslar”ın şiirleri yer almaktadır. Bu cildin en önemli
bölümünü oluşturan “Dîvân-ı İlâhiyât” ve “Risâletü’n- Nushiyye”nin tenkitli metinleri daha önceki neşirlerden
tamamen farklıdır. Yûnus Emre'ye ait şiirlerin metni oluşturulurken Türkiye içinde ve dışındaki kütüphanelerde
bulunan dîvân yazmalarının ve şiir mecmûalarının pek çoğu incelenmiş, bunlardan 50’den fazlası çeşitli ölçütlere tâbi
tutularak tenkitli metinde kullanılmıştır. Ehlinin bildiği üzere edebiyat tarihimizde tenkitli metninin hazırlanması en zor
olan eser hiç şüphesiz “Yûnus Emre Dîvânı”dır. Mustafa Tatcı elinizdeki eserde bu zor işi büyük bir ehliyetle
başarmıştır. Bu eserde Yûnus’un şiirleri en doğru şekilde tespit edilmeye çalışılmış, nüshalar arasındaki farklar
dipnotlarda titizlikle gösterilmiştir. Bu çalışmanın en önemli özelliklerinden biri de Yûnus Emre’ye ait olmayan fakat
“Yûnus” mahlası kullanıldığı için şiirleri “Bizim Yûnus”la karıştırılan metinlerin tespit edilmesidir.
İkinci cildin ikinci kitâbı Risâletü’n-Nushiyye’nin tenkitli metnidir. Bu manzûme Yûnus Emre'nin mesnevî nazım şekliyle
kaleme aldığı tasavvuf terbiyesiyle, seyr ü sülûk ile ilgili bir eserdir. Türk diliyle yazılan ilk öğüt kitabı olan bu
manzûme sadece tasavvuf edebiyatı açısından değil, Türk Dili ve Türk Kültür Tarihi açısından da çok mühimdir.
Elinizdeki eserde Risâletü'n-Nushiyye'nin tenkitli metniyle birlikte geniş bir tahlili de yapılmıştır. İkinci cildin üçüncü
kitabı ise Âşık Yûnus ve diğer Yûnuslar’ın manzûmelerini ihtiva etmektedir. Yûnus'un izinden yürüyen sûfî şairler
içinde “Âşık Yûnus” mahlasını kullanan ve 15 asırda yaşadığını tahmin ettiğimiz Bursalı bir Kübrevî dervîşi de vardır.
Bestelenmiş pek çok ilâhînin şairi bu ikinci Yûnus yani Bursalı Âşık Yûnus’tur. Edebiyat tarihimizde söz konusu Âşık
Yûnus'tan başka “Yûnus” mahlasını kullanan ve sûfîyâne/âşıkâne şiirler yazan başka şairler de vardır. Elinizdeki cildin
üçüncü kitabında bazı ölçütler uygulanarak söz konusu diğer Yûnuslar’ın şiirlerine de atıfta bulunulmuştur. Külliyâtta
Yûnus Emre’nin şiirlerine yapılan şerhler bir bütün olarak verilmiş ve Bursalı Âşık Yûnus’un şiirleri belli ölçütlerle ayırt
edilmiştir.
Nihâyet bu çalışmada en eski yazmalardan hareketle Yûnus Emre Dîvânı'nın tenkitli metni ortaya çıkmış, bu metinden
hareketle kavramların tahlilleri yapılmıştır. Külliyât’ın en önemli özelliklerinden biri de hiç şüphesiz büyük mutasavvıfın
hayatını en doğru kaynaklardan hareketle ortaya koymasıdır. Bir diğeri ise Yûnus’un şiirine hâs anlamlar içeren
kapsamlı “sözlük” ile “kavramlar dizini”dir.
| Kitap Adı: | Yûnus Emre Külliyâtı (2 Cilt, Kutulu) |
| Yazar: | Mustafa Tatcı |
| Yayınevi: | H Yayınları |
| Hamur Tipi: | Ivory |
| Sayfa Sayısı: | 2676 |
| Ebat: | 170-245-0 |
| İlk Baskı Yılı: | 2026-02-21 |
| Baskı Sayısı: | 2 |
| Dil: | Türkçe |
| Barkod: | 9786057670380 |